VƏHYİN MAHİYYƏTİ VƏ PEYĞƏMBƏRLİYİN ZƏRURƏTİ

Document Type : Original Research Paper

Author

İran, Qum, Əl-Mustafa Beynəlxalq Virtual Universiteti, Hikmət və Dini Tədqiqatlar Bölümü.

Abstract

Bu məqalə İslam düşüncəsində əsas əqidə məsələlərdən biri olan vəhyin mahiyyəti və peyğəmbərliyin (nübüvvət) zəruriliyini teoloji-fəlsəfi baxımından təhlil edir. Tədqiqatın əsas sualı: "Vəhy anlayışının mahiyyəti nədir və peyğəmbərliyin zəruriliyi hansı əqli və nəqli dəlillərlə əsaslandırılır?" Məqalədə vəhyin ilahi bir bilgi mənbəyi, peyğəmbərliyin isə Allahın insanlara rəhbərlik etmək üçün seçdiyi ən yüksək vasitə olduğu iddiası elmi cəhətdən sübut olunur. Tədqiqat göstərir ki, şiə teologiyasında vəhy təkcə bir xəbərvermə deyil, həm də insanın kamilliyə çatması üçün ilahi bir yardım, peyğəmbərlik isə Allahın lütfünün (lütf) ən yüksək təzahürüdür. Məqalə həmçinin göstərir ki, peyğəmbərliyin zəruriliyi "lütf" prinsipi, "təsəlsülün qeyri-mümkünlüyü", "insanın təkamül ehtiyacı" və "cəmiyyətin nizamı" kimi əqli dəlillərlə əsaslandırılır. Nəticə olaraq, İslam düşüncəsində vəhy və peyğəmbərlik Allahın insanlarla əlaqəsinin ən ülvi forması, insanın dünya və axirət səadətinə çatması üçün zəruri olan ilahi rəhbərliyin əsas vasitəsidir.

Keywords


Qurani-Kərim
Kuleyni, Məhəmməd ibn Yəqub. Əl-Kafi (Hədis toplusu, 8 cilddə). Tehran: Darul-Kütubil-İslamiyyə, 1367 (Hicri-Şəmsi). (İstifadə olunan cildlər: 1 - "Kitab əl-Hüccət" və "Kitab ət-Tövhid" bəhsləri)
Şeyx Müfid, Məhəmməd ibn Numan. Əl-İrşad. Qum: Müəssisəti Ali əl-Beyt, 1413 (Hicri-Qəməri).
Əllamə Hilli, Həsən ibn Yusif. Əl-Bab əl-Hadi əl-Əşər. Tehran: İntişarat-ı Hikmət, 1380 (Hicri-Şəmsi).
Molla Sədra, Məhəmməd ibn İbrahim. Əl-Hikmət əl-Mütəaliyyə fi-l-Əsfar əl-Əqliyyə əl-Ərbəə (Dörd Səyahət). Beyrut: Daru İhyait-Turasil-Ərəbi, 1981. (İstifadə olunan cild: 7 - Nəfs, vəhy və peyğəmbərlik bəhsləri)
Təbatəbai, Seyyid Məhəmməd Hüseyn. Əl-Mizan fə Təfsiril-Quran (Quran təfsiri, 20 cilddə). Beyrut: Müəssisətul-Ələmil-Mətbuat, 1970. (İstifadə olunan cild: 1, 16, 18 - Vəhy, peyğəmbərlik və "Əhzab" 40-cı ayənin təfsiri)
Mütəhhəri, Murtəza. Nübüvvət və Peyğəmbərlik. Tehran: İntişarat-ı Sadra, 1370 (Hicri-Şəmsi). (İstifadə olunan fəsil: "Peyğəmbərliyin Zəruriliyi", səh. 40-120)
Səduq, Əbu Cəfər Məhəmməd ibn Əli ibn Babaveyh. Əl-İ'tiqadat əl-İmamiyyə (Şiə İmamiyyə inancları). Qum: İntişarat-ı Cəamə Mədrəsîn - Hovzeyi-İlmiyyə, 1413 (Hicri-Qəməri).
Məclisi, Məhəmməd Baqir. Biharul-Ənvar (Hədis ensiklopediyası, 110 cilddə). Beyrut: Daru İhyait-Turasil-Ərəbi, 1403 (Hicri-Qəməri). (İstifadə olunan cild: 11 - Peyğəmbərlik tarixi, 15 - Peyğəmbərlərin məsumiyyəti)
Şərif Rəzi, Əbu əl-Həsən Məhəmməd ibn Hüseyn. Nəhcül-Bəlağə (İmam Əlinin xütbələri, məktubları və hikmətləri). Qum: İntişarat-ı Hicrət, 1387 (Hicri-Şəmsi).
Tusi, Əbu Cəfər Məhəmməd ibn Həsən. Ət-Tibyan fə Təfsiril-Quran (Quran təfsiri, 10 cilddə). Beyrut: Daru İhyait-Turasil-Ərəbi, 1957. (İstifadə olunan cild: 3 - "Nisa" və "Ənam" surələri)
Təbərsi, Əbu Əli Fəzl ibn Həsən. Məcmə'ul-Bəyan fə Təfsiril-Quran (Quran təfsiri, 10 cilddə). Beyrut: Daru İhyait-Turasil-Ərəbi, 1960. (İstifadə olunan cild: 2, 8 - "Şura" və "Əhzab" surələri)
Misbah Yəzdi, Məhəmməd Təqi. İslam Əqidələri. Qum: İntişarat-ı Mərkəzi Cəhani Ülum İslami, 1380 (Hicri-Şəmsi).