DUANIN ƏHƏMİYYƏTİ VƏ HƏYATIMIZDAKİ ROLU

Document Type : Original Research Paper

Author

İslam Araşdırmaları Fakültəsində Tədqiqatçı, Hikmət və Dinlərarası Araşdırma İnstitutu, Əl-Mustafa Beynəlxalq Virtual Universiteti, Qum, İran.

Abstract

Bu məqalə İslam dinində, duanın əhəmiyyətini və insan həyatındaki rolunu teoloji, mənəvi, psixoloji və sosioloji baxımdan təhlil edir. Tədqiqatın əsas sualı: İslam ənənəsində dua anlayışının mahiyyəti nədir və bu ibadət insan həyatının müxtəlif sahələrində hansı funksiyaları yerinə yetirir?" Məqalədə Quran ayələri, Kuleyninin "Əl-Kafi"si, İmam Səccadın (ə) "Səhifeyi-Səccadiyyə"si, Məfatih əl-Cinan və digər şiə mənbələri əsas götürülərək, duanın ibadətlərin özü, Allahla qul arasında vasitəsiz bir əlaqə, mənəvi təmizlənmə vasitəsi, çətinliklərə qarşı sığınacaq və həyata məna verən amil olduğu iddiası elmi cəhətdən sübut olunur. Tədqiqat göstərir ki, şiə teologiyasında dua təkcə dini bir vəzifə deyil, həm də insanın Allahla gündəlik, davamlı və dərin bir münasibət qurmasının əsas vasitəsidir. İmamların (ə) duaları, xüsusilə İmam Səccadın (ə) "Səhifeyi-Səccadiyyə"si və "Cövşən" duaları, duanın həyatın bütün sahələrini əhatə edən geniş bir mənəviyyat mənbəyi olduğunu göstərir. Nəticə olaraq, dua insanı Allaha yaxınlaşdıran, ona mənəvi güc, səbir və ümid bəxş edən, fərdi və ictimai həyatı islah edən ən mühüm ibadətlərdən biri kimi şiə əqidəsində mərkəzi yer tutur.

Keywords


Qurani-Kərim
Kuleyni, Məhəmməd ibn Yəqub. Əl-Kafi (Hədis toplusu, 8 cilddə). Tehran: Darul-Kütubil-İslamiyyə, 1367 (Hicri-Şəmsi). (İstifadə olunan cild: 2)
Səduq, Əbu Cəfər Məhəmməd ibn Əli ibn Babaveyh. Əl-İ'tiqadat əl-İmamiyyə (Şiə İmamiyyə inancları). Qum: İntişarat-ı Cəamə Müdərrəsîn - Hovzeyi-İlmiyyə, 1413 (Hicri-Qəməri).
İmam Zeynülabidin (ə). Səhifeyi-Səccadiyyə (İmam Səccadın duaları). Tərcümə və Şərh: Seyyid Əli Rza Rəşidi. Qum: İntişarat-ı Hicrət, 1385 (Hicri-Şəmsi).
Qumi, Şeyx Abbas. Məfatih əl-Cinan (Cənnət açarları). Tərcümə: Molla Həsən Əli Kərbəlayi. Tehran: İntişarat-ı İslami, 1390 (Hicri-Şəmsi).
Şərif Rəzi, Əbu əl-Həsən Məhəmməd ibn Hüseyn. Nəhcül-Bəlağə (İmam Əlinin xütbələri, məktubları və hikmətləri). Qum: İntişarat-ı Hicrət, 1387 (Hicri-Şəmsi).
Tusi, Əbu Cəfər Məhəmməd ibn Həsən. Məsbəh əl-Mütəhəccid. Beyrut: Daru İhyait-Turasil-Ərəbi, 1960.
Təbərsi, Əbu Əli Fəzl ibn Həsən. Məcmə'ul-Bəyan fə Təfsiril-Quran (Quran təfsiri, 10 cilddə). Beyrut: Daru İhyait-Turasil-Ərəbi, 1960.
Məclisi, Məhəmməd Baqir. Biharul-Ənvar (Hədis ensiklopediyası, 110 cilddə). Beyrut: Daru İhyait-Turasil-Ərəbi, 1403 (Hicri-Qəməri). (İstifadə olunan cild: 90-91 - Dua bəhsləri)
İbn Quləveyh, Cəfər ibn Məhəmməd. Kamiluz-Ziyarat (Ziyarət mətnləri toplusu). Nəcəf: Darul-Mürtəza, 1356 (Hicri-Qəməri).
Kifayə əl-Əthar, Şeyx Məhəmməd ibn Həsən. Cəvahirul-Kəlam (Fiqh ensiklopediyası, 43 cilddə). Tehran: Darul-Kütubil-İslamiyyə, 1367 (Hicri-Şəmsi). (İstifadə olunan cild: 1, səh. 50-100 - Duanın fiqh təsiri üçün)
Təbatəbai, Seyyid Məhəmməd Hüseyn. Əl-Mizan fə Təfsiril-Quran (Quran təfsiri, 20 cilddə). Beyrut: Müəssisətul-Ələmil-Mətbuat, 1970. (İstifadə olunan cild: 1, səh. 250-300 – "Bəqərə" 186-cı ayəsinin təfsiri üçün)
Mütəhhəri, Murtəza. Dua və İnsan Həyatı (Məqalələr toplusu). Tehran: İntişarat-ı Sadra, 1370 (Hicri-Şəmsi).
Şəhid Sədr, Məhəmməd Baqir. İslam və İnsanın Mənəvi Ehtiyacları. Beyrut: Daru Təyar, 1980. (İstifadə olunan fəsil: "Dua və Mənəviyyat", səh. 150-200)