Dinə söykənən əxlaq

Document Type : Original Research Paper

Author

Faculty of Islamic Studies, University of Islamic Studies, Al-Mustafa International Virtual University, Qom, Iran

Abstract

İnsan ictimai bir varlıqdır. Onun sahib olduğu fərdi və ictimai yönlər bir birindən təsirlənir və bir birini tamalayır. İslam dini insanın hər iki tərəfinə xitab edən bir çox prinsiplər gətirmişdir. Fərdi yönü,  yəni mənəvi aləmi düzgün inşa etmədən,  ictimai yönü yəni sosial həyatı nizamlı şəkildə yaşamq mümkün deyil. 
Mövzumuz  “Təsdiq sahələsində əxlaqın dinə ehtiyacı” olduğu üçün ilk öncə din və əxlaqın tərifini nəzərdən keçirək, çünki məntiqi nöqteyi-nəzərdən mövzunun düzgün tərif olunması mövzu haqqında düzgün bilgi əldə etməyə zəmin yaradır. “Din” ərəb sözü olub, lüğətdə mükafat mənasını ifadə edir. “Din vəhy ilə gələn, insanların Quran və sünnə vasitəsilə doğru yola hidayəti üçün onlara çatdırılan həqiqətlər və dəyərlər toplusudur. ” “Əxlaq” xülq sözünün cəm formasıdır: xəlq və xülq  sözləri ərəb mənşəli olub, eyni kökdən götürülmüşdür, lakin məna etibarı ilə bu sözlər bir-birindən fərqlənir: “xülq” daxili xüsusiyyəti,  “xəlq” isə zahiri formanı nəzərdə tutur. İnsanlarda müşahidə olunan hər bir daxili keyfiyyət, əməl və hərəkət  əxlaq və əxlaqi rəftar adlanır.

Keywords


  1. Qurani-Kərim
  2. Hilli, “Kəşful murad fi şərhi təcridil - etiqad”
  3. Misbah Yəzdi, “Düruse fəlsəfeye əxlaq”
  4. Mail İsmayıloğlu, “Din fəlsəfəsi” (2009-cu il)
  5. Təmimi Amidi, Əbdulvahid ibn Məhəmməd “Ğurərul-hikəm və durərul-kiləm”,
  6. Mirzə Hüseyn Nuri, Müstədrəkül-vəsail
  7. Əllamə Məclisi, Biharul-ənvar, c. 78
  8. Məhəmməd ibn Yəqub ibn İshaq Kuleyni, “Üsuli-əl-Kafi”, c.2
  9. Şeyx Səduq ibn Babuveyh, “ Tövhid ”
  10. Rauf İmranoğlu, “Məntiq” (2011-ci il),
  11. Ayətullah əl-üzma Nasir Məkarim Şirazi, “Təfsiri nümunə” (2018), c. 16
  12. Şeyx Əhməd Nəraqi; “Meracus-Səadə” (Səadət zirvəsində, Çap ili: 2012 )
  13. Şeyx Təbərsi , “Məcməül-bəyan”, c.10
  14. Sərrac Tusi “Lümə” 1960-cı il
  15. S. Xəlilov, “Fəlsəfə: tarix və müasirlik”
  16. Əxbər əl-Həllac, 1936-cı il
  17. Könül Bünyadzadə, “İnsan: kamilliyin arxitektonikası” (Bakı – 2014-cü il),
  18. Mürtəza Mütəhhəri, “İlahi ədalət
  19. Molla Sədra, “Əsfari ərbəə”
  20. Cəfər Sübhani, “İlahiyyat”
  21. Məhəmməd Hüseyn Təbatəbai, “Əl-mizan”
  22. Məhəmməd Təqi Misbah Yəzdi, “Amuzeşi fəlsəfə”
  23. Məhəmməd Hüseyn Təbatəbai, “Nihayətul-hikmət”
  24. İmam Ruhullah Xomeyni, “Qırx hədisin şərhi
  25. Görünüş: “Ruzi kəsb etməkdə insanın rolu”. Görünüş: “Hidayət və ilahi izlal (zəlalət)”
  26. Mətləb Baqir, “İslam fəlsəfəsi ilə tanışlıq”, Sadate Razavi nəşriyyatı, Çap tarixi 2005-ci il.
  27. “Əl-mənhəcul-qəba”, cild 5,
  28. Nasir Məkarim Şirazi, “Təfsiri nümunə”, cild 10. Nəşr tarixi:  hicri şəmsi ili ilə 29/01/1394
  29. Ayətullah Nasir Məkarim Şirazinin “Quranda əxlaq” kitabından iqtibas edilib (“İmam Əli ibn Əbi Talib (ə)” mədrəsəsi, Qum, ilk nəşr, 1998), c. 1
  30. Misirli Seyid Qütb (1906-1966), “Fi-Zilalil-Quran” təfsiri, c.6
  31. Əbdül-Əli ibn Cümə “Nurus-Səqəleyn” təfsiri, c. 4

Rus dili

32.“Komsomolskaya Pravda Gürcüstanda” qəzeti, 2-8 fevral 2007 il , Svetlana Kuzina, tərcümə etdi: Əzimov İlqar.

  1. Бэкон Фр. Великое восстановление наук // Сочинения в 2 томах. Т.1 М.: Мысль, 1977